Boterhammen in Beantown

Van Cambridge naar Bosvoorde (het slot)

Waar zijn nu de boekenwinkels die tot middernacht open zijn? Waar zijn nu de extra large smoothies? Waar is de hitte? Waar zijn die kanjers van televisietoestellen in de restaurants en café’s? Waar zijn die velden van tatoeages? In ruil krijgen we opeens een heel Zoniënwoud aan onze achterdeur. Plots zijn we nu een tramrit verwijderd van de Brusselse Grote Markt. Het lijkt op een tramrit naar de middeleeuwen. We kijken met nieuwe ogen naar de oude stad op een wat slome dag in augustus. We zijn terug en dit is één van onze eerste dagen hier.

Wat ons nu opvalt in Brussel: hoe fel de stad zijn best doet om aan de cliché’s te beantwoorden. Op het Muntplein klinkt Jacques Brel uit een luidspreker. Ne me quitte pas. De trottoirs zijn vuil. Er staan overal stellingen tegen de gevels. En overal wegenwerken met drilboren. Een fontein ligt er verwaarloosd bij. Mensen met Luikse wafels in alle handen. Toeristen met pralines in alle zakken. De folders in de winkels rond de Grote Markt kondigen het bloementapijt van 15 augustus aan en beloven zonder enige ironie “une flamboyance royale!”

Ik ga even koffie drinken in de Mort Subite, die klassieke Brusselse tent met in gele geschilderde letters op het raam “Tartine 1900”. De obers knikken zuinig en dragen paarse vestjes die je in Cambridge alleen in de duurste restaurants vindt. Er zitten drie mannen met golvend haar in verschillende schakeringen van grijs rond een klein tafeltje met drie trappisten in verschillende schakeringen van bruin. Ik vang flarden van hun gesprek op. “Zonder die pillen, George, zat ik hier nu niet,” hoor ik één van de drie zeggen.

Ik moet onmiddellijk weer denken aan de VS, aan het thema van de health insurance. Dat is daar alweer een heel tijdje niet meer in de media geweest, maar het komt ongetwijfeld gauw weer aan bod ergens langs het kronkelige pad van de verkiezingsstrijd die we nu met grotere belangstelling dan ooit zullen volgen. Welja, alles doet nog een beetje denken aan ginder. Ik sla vandaag de “Brussel deze week” open en zie een column over Boston.

Zijn we al helemaal terug? Zijn we al geland? Misschien niet. Met ons hoofd zitten we nog een beetje ginder. Of ten minste ergens een beetje in de wolken. Maar met de rest van onze body wandelen we wel alvast weer door Brussel, omhelzen we onze vrienden en vieren feestjes met familie. Nog even geduld, beste vrienden en familie, en dan zijn we er ook weer helemaal met ons hoofd weer bij.

Wanneer dat het geval is, is het tijd voor iets anders en zwerven we andere richtingen uit, ook op het internet. Binnenkort komen er verhalen uit Brussel en Leuven en omstreken op een splinternieuw weblog. Nog even geduld. Gauw vinden jullie hier de link.

Véronique kan er nog eventjes echt niet genoeg van krijgen en vertrekt maandag voor een drie weken durende tournee met haar dansgroep Hacha y Machete. Ze repeteert in Boston en treedt op in Rhode Island en in New York.

Ondertussen is dit wel het einde van “Boterhammen in Beantown”. Wij halen nu een pak zakdoeken boven en zoeken op de iPod naar een sentimenteel deuntje met veel violen. Het was ons een waar genoegen. We hopen dat we jullie wat hebben kunnen plezieren. En we hopen jullie nog te kunnen plezieren in de toekomst. Jullie, in elk geval, waren schitterend.

THE END

Van Castroville naar Cambridge

We zijn opnieuw in Cambridge. Onze roadtrip door California zit erop. Gedaan met die typisch Amerikaanse cocktail: lange uren op de baan met onze huurauto, meezingen met Bob Dylan en Sol Hoopii & his Novelty Quartette, logeren in roadside hotels, langs de weg grote kuddes zwart vee zien staan, en turen over de grote, droge, lege velden. Been there, done that.

On the road

Wat je trouwens allemaal tegenkomt onderweg. Als je de steden, de nationale parken en de rotsige kusten met die trage zwermen pelikanen eenmaal hebt achtergelaten, passeer je pompstations verlaten in de hitte. Smalltown America is dat. Ergens tussen San Francisco en LA reden we door Castroville. Dat leek een doodgewoon, stoffig en ietwat treurig plattelandsstadje te zijn met kleine prefab huizen en garagepoorten vol graffiti. Maar het is ook – zo lazen we op een groot spandoek boven de hoofdstraat – “the artichoke center of the world!” Jaarlijks organiseren de Castrovillenaars een artisjokkenfestival. Wat je je daarbij moet voorstellen? Een partijtje collectief artisjokkengooien misschien? De verkiezing van Miss Artichoke? Een artisjokkenoptocht? Artichokes against the war? Een huldiging van de man met de grootste artisjok? Geen idee. We waren er voorbij voor we het wisten.

Artichoke Festival in Castroville

De vlucht naar Boston duurde een uur of zes en had vier uur vertraging. We konden dus meteen ook de luchthaven van San Francisco eens goed verkennen. Prachtig gebouw is dat. Maar het eten valt er tegen. De koffie ook. De muziek: niet om over naar huis te schrijven. We dwaalden er wat rond. Op een wc zag ik een bordje met de volgende gebruikerswaarschuwing: “Caution: this unit features a 3 second flush delay.” Het vliegtuig had vier uur vertraging. De toiletpot: drie seconden.

Het was een uur of twee ‘s nachts toen we in een oververhit Boston aankwamen. De stad bleek al dagen te worden belaagd door een afwisseling van hittegolven en vlagen van hevig onweer. We mochten nu opnieuw een hittegolf verwachten, zei de taxichauffeur toen we door de natte straten reden. Hijzelf kwam uit Mississippi en vond Boston toch een pitsie vriendelijker dan New York. En Mississippi?, vroegen wij. Tjah, zei hij, dat valt natuurlijk volledig buiten de competitie. Daar zijn de mensen zo ongelooflijk genereus en zo ongelooflijk vriendelijk, dat valt met niets te vergelijken. In Mississippi kan je zomaar bij iemand thuis binnenwandelen en een heel feestmaal aangeboden krijgen. Terwijl in de schommelstoel op de porch in de avondzon B.B. King op een oude gitaar de blues zit te zingen.

We vielen in ons bed, sliepen slecht en hadden bij het opstaan een enorme jetlag. Nochtans is het tijdsverschil met San Francisco te verwaarlozen: een kleine drie uurtjes. Toch niet zo onoverbrugbaar, zou je denken. Maar dit is mijn theorie: een jetlag heeft weinig of niets te maken met bioritme en tijdzones. Het heeft te maken met de zwaartekracht. Op hun langere vluchten zorgen luchtvaartmaatschappijen voor een kleine ontregeling in de gravitatie onderweg. Vraag me niet hoe het precies zit, maar met een jetlag heb je het gevoel dat je de hele dag door de modder moet stappen, duurt het drie keer langer vooraleer je een adres op een pakket boeken hebt geschreven dat je naar huis stuurt, plakken de woorden in je mond, en heb je plots een hele rugzak nodig om je vuile kleren naar de wasmachine in de kelder te slepen. We worden hier heftig naar de grond getrokken. Misschien is het de hitte. Of misschien is het Cambridge dat ons nu, met ons vertrek naar Brussel in het verschiet, nog niet helemaal wil loslaten.

California stars

Een paar ochtenden geleden zaten we aan het ontbijt met een cowboy uit Nebraska. Hij had een zwarte vilten hoed op, droeg een bril uit de jaren zeventig en een wollen hesje met een houthakkersmotief. Over Nebraska wist hij alleen maar te vertellen dat iedereen er aan landbouw deed. En dat er heel wat space was. Yes, overal was er space. My goodness, wat was er space! Welja, eigenlijk was er teveel space.

Redwoods

Dat was nog in het dorpje Ferndale (inwonersaantal: 325), helemaal in het noordwesten van California, waar de machige redwoods staan te wijzen naar een uitgestrekte sterrenhemel, waar de arenden boven je hoofd vliegen om eens te komen kijken of je geen muis bent, en waar de elanden je aanstaren alsof je van een andere planeet komt. Wij zijn geen natuurmensen en met een gidsje in de hand kunnen wij nauwelijks een vink van een mus onderscheiden, maar misschien zijn we net daarom zo van dit alles onder de indruk. We kunnen wel twintig minuten lang staan kijken naar de otter die een paar meter verder visjes vangt, en de geur van de kamille in de weilanden brengt ons al in een roes. We spelen voor natuurliefhebber, terwijl de echte locals hier met hun 4X4’s de bergen opstuiven en kunnen jongleren met kettingzagen.

Het was een goeie B&B daar in Ferndale. Zoals de eigenaar zelf in het foldertje wist te melden: “We have provided each room with electric mood lichting for your romantic pleasure.”

Maar hoe plezierig ook: de stad riep. We verlieten Noord-California en reden helemaal naar het zuiden, naar LA. Twee lange dagen deden we erover. Twee keer 8 uur on the road, alleen maar stoppen voor lunch en benzine en koffie en restrooms en rekoefeningen. Onderweg passeerden we ruwe vissersstadjes met namen als Eureka en Trinidad en uitgedroogde binnenlanden met af en toe een truckerstop voor “drive thru coffee”. En ja, veel space. Op sommige stukken van Highway 101 was het druk en zaten we tussen de vrachtwagens, de SUV’s en de oude buicks. Op andere reden we moederziel alleen. We zagen een auto in de vorm van een hotdog en één keer passeerden we een zilverkleurige oplegger met in kanjers van letters op de zijkant: Allelujah, Jesus is Lord!

In LA bezoeken we onze vrienden Karen en Eddie. Ze wonen met hun drie kinderen in een klein huis aan de voet van Beverley Hills en lopen er dus hele dagen tussen de celebrities rond. Als ze pizza gaan eten, dan komen ze wel eens Alec Baldwin tegen. En als ze met hun zoontje naar het footballteam van het schooltje gaat, dan zitten ze in de kantine koffie te drinken met Slash van Guns N' Roses, die er de laatste tijd niet zo goed uitziet ("Slash", zegt Eddie dan tegen hem terwijl hij op zijn schouder klopt, "You have to take care of yourself, man"). Ze hebben medelijden met de fanatieke ouders hier die van hun kinderen verlangen dat ze sterren worden.

Mulholland drive

Om een echte LA experience mee te maken, nemen Karen en Eddie ons mee voor een laatavondritje met de auto. We rijden door Hollywood Boulevard en voorbij het centrum van de hiphopwereld: een keet met de naam Roscoe’s House of Chicken 'n Waffles, waar ze inderdaad kip en wafels opdienen en waar de limousines met rappers voor de deur staan. We rijden ook Mulholland Drive op en het is helemaal alsof we in een film van David Lynch zijn terechtgekomen. We verwachten nu alle momenten in een bocht van deze eenzame, kronkelende weg in het licht van de koplampen plots een cowboy te zien staan. Boven op de heuvel zien we een bordje met de waarschuwing “no stopping, anytime”. Eddie parkeert de auto aan de kant van de weg, draait de raampjes open en zet de motor af. Het is stil nu. Er is een zachte zomerwind. Tegen de flanken van de heuvels zien we hier en daar de mansions, beneden de lichten van de stad: kilometers lange straten in een dambordmotief. “Daar, links, is de oceaan,” wijst Eddie in de zwarte verte. “En daar,” zegt hij (hij wijst nu naar de andere kant), “daar is de woestijn.”

Een postkaartje uit California

Vandaag reden we voorbij de kusten van Fort Bragg en Mendocino. Dat laatste plaatsje is bekend omwille van Murder, She Wrote, een televisieserie uit de jaren ’80 die daar werd gefilmd, en omwille van James Dean, die daar in East of Eden speelde. Een paar uur geleden zijn we aangekomen in Ferndale, het meest Westelijke punt van het Amerikaanse vasteland. Het westen van het Westen dus, en dat is bijzonder dicht bij het oosten van Oosten. Sfeervolle rustige vissersstadjes en stille, stoffige western-achtige dorpjes zijn hier te vinden. En wat een gemeenschapsgevoel heerst er in die plaatsjes. In Ferndale doet men zijn auto niet op slot en staat men op de hoek van de straat met elkaar te praten over het weer. Als ontbijt eet men hier graag een gerecht dat staat voor gezelligheid, verzoening en interculturele communicatie: Belgian Waffles.

Tussen Mendocino en Fort Bragg

Een verlangen naar authenticiteit

Een tijd geleden stond er op Harvard Square een Peruviaans bandje te spelen. Op de achtergrond hing een grote poster, een reclame voor vodka, met als slogan “Choose authenticity”. Leuk toeval. Het bandje zelf bestond uit een man in overdreven folkloristische klederdracht die panfluit speelde, een synthesizer die het hele achtergrondorkest verving, een enorme luidspreker en een duister type achter een bakje met cd’s. De muziek was luid maar er stond niemand te kijken. Hoe hard de man ook blies, de lange echo’s van El Condor Pasa verdwenen in een vergeetput van elektronica. Nee, dit bandje was niet “echt” genoeg voor het volk in Cambridge.

Er is nochtans iets vreemds aan de hand met ons verlangen naar authenticiteit en puurheid. Dat zie je bijvoorbeeld in Haight-Ashbury, de wijk van San Francisco waar wij eergisteren passeerden. Haight-Ashbury was in de jaren 1967 en volgende de thuishaven van de hippies. De Grateful Dead woonden er ooit, en Jefferson Airplane. Het waren de iconen van een alternatieve levensstijl. Maar vandaag is de grote ironie dat de wijk een shoppingsparadijs is geworden. Marxisme is er nu een vorm van commercie. Grote ketens zijn er niet, maar het ene hippiewinkeltje leunt er tegen het andere. En allemaal pretenderen ze vandaag nog de “echte” spullen van toen te verkopen. Er is een klerenwinkel die “True” heet en niemendalletjes verkoopt voor de modieuze alternatieveling, er is een tattooshop voor de zeldzame sukkelaar die vandaag nog geen tatoeage heeft, en er is een koffieshop met de naam “the people’s coffee”: de cappuccino’s zijn er even ondemocratisch duur als op Harvard Square. Ergens anders zagen wij een restaurant dat als leuze had: “real food for real people”. Blijkbaar is geafficheerde echtheid in de mode. Maar als je zoveel verlangt naar de authenticiteit van de anderen, dan moet er toch iets mankeren met het geloof in jezelf.

Misschien waren de hippies van toen ook wel gedreven door datzelfde verlangen, kwamen ze naar Haight-Ashbury om iets te zijn dat hen “waarachtiger” leek dan wat ze zelf voordien waren. En misschien droomden bepaalde rolmodellen van toen, de Joplins van deze wereld, er ook wel van om iets anders te zijn dan wat ze waren, ietsje “echter”, ietsje meer de romantische arme straatzanger zonder geld en huis, die de blues zingt recht uit het hart.

In het Golden Gate Park, even verderop, zitten opvallend veel daklozen. Of zij ook iemand anders willen zijn, is niet helemaal duidelijk. Geld willen ze wel. Voor bier en sigaretten, en iets bij Dunkin’ Donuts. Voor hen geen “real food for real people”.

Frisco

We gingen naar San Francisco om de brug te zien. We zagen de brug niet. We zagen mist. Wat nochtans ook schoon was. Maar anders.

Golden Gate Bridge

We reden twee keer over de brug met de fiets, ons hoofd vol beelden uit Vertigo van Hitchcock. Maar we zagen nog steeds niets dan die witte oneindigheid en keerden toen terug naar het centrum van de stad. Daar was de lucht zo helder als op een zorgeloze dag, liggend in het gras.

We dronken koffie en bladerden in een paar boeken in City Lights Booksellers, daar een beetje denkend aan Jack Kerouac en kijkend naar foto's van the summer of love. Op de achtergrond hoorden wij plots een stem. Het was Janis Joplin die zong. "Feeling good was easy, lord", zong zij, "feeling good was good enough for me".

Dat was voor ze zelf hier de mist in ging.

Warm

Het is een mooie zondagavond en het loopt tegen etenstijd. Wat te doen? Je verlangt naar iets lichts. De avond doet niet bepaald denken aan een stoofpotje met spek of hutsepot en erwtensoep. En door het open raam mogen we dan wel houtskool en kruiden ruiken, maar sinds we vorige week tijdens een bezoekje aan vrienden een heel miniatuurdorp van ribben en hamburgers op ons bord kregen, zijn we er meer dan ooit van overtuigd dat barbecue eigenlijk winterkost is. Het moet minstens dertig graden onder nul zijn eer wij daar nog een keer aan beginnen.

Gelukkig is er een alternatief voor handen: de Whole Foods-supermarkt, waar ze alleen maar verderlicht, fris en vers biologisch-organisch voedsel verkopen. Commercie is hier een vorm van patriottisme, dus ook op het weekend van Independence Day is de supermarkt nog tot in de late uurtjes open. Ik slenter erheen tijdens de lome zonsondergang. Iedereen in Cambridge slentert tegenwoordig. De mannen in van die korte broeken met brede pijpen, zodat hun witte stoppelige kuiten nog smaller lijken. De vrouwen in minirok en flip-flops (tiens, nu kan ik even niet meer op het Nederlandse woord voor flip-flops komen. In het Pools weet ik het wel nog, omdat het zo'n mooi woord is: klapki).

Whole Foods

Eenmaal in de supermarkt heb ik al snel gezien wat we nodig hebben: geen klapki maar sushi. Whole Foods stelt een paar Japanse koks tewerk die zelfs op zondag een hele koelkast zeewierrolletjes bij elkaar weten te knutselen. Volgens de schrijver Michael Pollan zijn Amerikanen “a notably unhealthy people obsessed by the idea of eating healthily”. Ik gooi een netjes gesorteerde collectie sushi-art in mijn mandje, haal nog wat andere dingen uit de rekken, en koop tot slot ook een brood voor bij het ontbijt. Het is vers en nog warm.

Wanneer de man aan de kassa het warme brood in een zak bij de koude sushi stopt, begin ik plots te denken: oei, die sushi, dat is rauwe vis, dus dat blijft best een beetje fris. Wanneer ik de supermarkt buiten stap, valt de hitte van de avond als een blok op mij en denk ik: was het daarnet ook zo warm? Geen zuchtje wind is er, en ik begin onmiddellijk te zweten. Ik denk: “de sushi!” en zet er stevig de pas in. Eerst nog met een air van: niets aan de hand. Maar gauw vlieg ik zigzaggend tussen de slenterende voetgangers, het voetpad op en af, door het rode licht, lichtjes lopend nu, ik steek een paar joggers voorbij, snel lopend nu, ik neem een binnenwegje tussen twee tuintjes, spring over een haag, struikel over de drempel, jump de trappen op in ons flatgebouw, drie treden tegelijk (de temperatuur neemt met de verdieping toe), tot ik, uiteindelijk, afklop bij de frigo. Ik vermoed een record.

Het doet mij denken aan de winter van 1995 toen we in Polen op een heuvel woonden. Het moet toen inderdaad vaak rond de min dertig zijn geweest. En als je op zondagochtend vers brood bij het ontbijt wilde, moest je daarvoor vroeg naar de bakker en je induffelen als een Eskimo. De hele weg naar beneden was het rillen en beven en sneed de wind in je gezicht. Maar toen je halfweg de heuvel terug was opgeklommen (en ik spreek hier inderdaad over een klim, niet over Oedelemberg), moest je stoppen, keek je op, dampte je als een paard na de wedstrijd, en dacht je: waarom heb ik in godsnaam al die kleren aan?

Hoe we ook probeerden: dat jaar hadden we zelden warm brood bij het ontbijt.

The Americans

Een klein postscriptum nog bij Independence Day. In de jaren vijftig maakte Robert Frank een prachtig fotoboek over de VS. Titel: The Americans. Het werd een cultboek en was al jarenlang uitverkocht. Nu is er een nieuwe uitgave op de markt, met onder meer deze foto.

Robert Frank

Natie

4 juli, dat is hier Indepedence Day, de Amerikaanse nationale feestdag, en dat betekent: alle remmen los. Iedereen zingt, viert feest, winkelt (uiteraard) en vlagt. Waarom zou je maar één vlag uithangen als je er ook de hele straat me kunt behangen? En waarom zou barbecue geen nationale sport mogen zijn?

4th of July

Op de Charles River is er vuurwerk. Een half uur lang stond gisterenavond het water in brand, terwijl uit de luidsprekers het Boston Symphony Orchestra allerlei hymnen afwisselde met swingende showdeuntjes. Een half miljoen mensen stond op de oevers het spektakel te bekijken en mee te zingen. De presentator - Craig Ferguson, die nog maar net zelf Amerikaan werd - riep: "This is the greatest nation in the world!"

Hoe zouden de daklozen op Harvard Square daarover denken, vraagt een mens zich dan toch een beetje af. Afgelopen week leken die nochtans ook in een vrolijke bui. Toen een straatmuzikant met gitaar "There is a house in New Orleans" begon te tokkelen, zette één van hen zijn winkelkarretje met leeggoed opzij om uit volle borst te zingen: "They caaaaall it the Rising Sun!". Het klonk goed. Ruwe stem. Rod Stewart, maar dan zonder geld en zonder ziekteverzekering.

Een man met een verkreukeld koffiebekertje aan de uitgang van de COOP glimlachte breed toen ik er wat "spare change" in stopte:

"Hey man, how's everything with the ladies?"

"euhm... good, thanks."

Hij knipoogde nu en glimlachte nog breder: "Hey man, you behave now, OK?"

Een postkaartje uit Massachusetts

Iemand ooit gehoord van de Shakers?  En dan bedoelen we dus niet de drummer en de pianist van Long Tall Ernie & the Shakers, maar wel de sekte.  Eigenlijk heetten ze The United Society of Believers in Christ’s Second Appearing, maar voor de vrienden waren het “Shakers”.  Omdat ze tijdens de misviering wel eens uit pure extase wat begonnen te bibberen en te beven.

In de 19de eeuw richtten ze hier in New England een paar utopische dorpjes op. Het ging er daar naar het schijnt vrolijk aan toe: de hele dag werd er gewerkt en geboerd. De vrouwen in de keuken en aan de was, de mannen op het land en in de schrijnwerkerij. Gelukkig was er veel zoet gebak en vonden ze vanalles uit om het leven makkelijker te maken, zoals daar zijn: het droogrek voor handdoeken, het bed op wielen, de draaiende stoel en de platte bezem. Veel kans dat jullie wel ergens in huis een Shakertafel hebben staan, dat is een tafel die geen vier poten heeft maar twee (dit type dus). Of dat venstertje boven de binnendeur: een uitvinding van de Shakers. Een creatieve sekte was het dus, en de verleden tijd hier is terecht, want vandaag zijn ze uitgestorven. Iedereen mocht het collectief vervoegen en iedereen mocht creatief met honing en room, met bloemetjes en bijtjes, en zelfs met pik en houweel aan de slag. Maar seks mocht niet en dus hadden ze eigenlijk permanent last van vergrijzing. Er schijnen vandaag nog een vijftal stokoude maar erg energieke Shaker-zustertjes rond te lopen, inderdaad: alive and shakin’.

Hancock Village, diep in Massachusetts, is een oud Shakerdorp dat bewaard is gebleven. Je kunt het vandaag bezoeken. Wij passeerden er onlangs - op weg naar een dansvoorstelling in de Berkshires - en besloten maar meteen om er eens alle postmoderne ironie opzij te zetten en een paar hyperidyllische en megapastorale kiekjes te nemen.

Hancock Village

Hancock Village

Hancock

En nu we toch met postkaartjes bezig waren: op de terugweg reden we ook voorbij dit baseballveldje.

Pittsfield

Pittsfield

En voor de echte harde liefhebbers van het genre hebben we er ook nog een paar uit Boston. Zonsondergangen uiteraard.

Boston

Boston

Boston